

Microplastics werden in Europa ongeveer vijftien jaar geleden voor het eerst uitgebreid besproken. Aanvankelijk stonden ze vooral centraal in internationaal onderzoek, maar al snel rees ook hier de vraag: komen microplastics voor in onze omgeving? Onderzoek bevestigde dat microplastics inderdaad aanwezig zijn in Europa, zowel in de natuur als in waterwegen.
Microplastics ontstaan wanneer plastic afval en zwerfvuil in de natuur en in waterlopen langzaam uiteenvallen in steeds kleinere deeltjes. Na verloop van tijd verandert plastic in microscopisch kleine fragmenten die met het blote oog niet meer zichtbaar zijn.
Vandaag is er wereldwijd zoveel microplastic aanwezig dat het ook in het menselijk lichaam terechtkomt, onder meer via voedsel en drinkwater. Studies tonen aan dat microplastics niet alleen in open water voorkomen, maar ook in het grondwater. Dat is relevant, omdat deze waterbronnen worden gebruikt voor de gemeentelijke drinkwatervoorziening in Europa.
De hoeveelheid microplastics waaraan u wordt blootgesteld, kan op verschillende manieren worden beperkt. Eén daarvan is het filteren van drink- en kookwater. In een situatie waarin zelfs schoon kraanwater microplastics kan bevatten, is het gebruik van een waterfilter dan ook een erg zinvolle voorzorgsmaatregel.
Wasmachines
Een van de grootste bronnen van microplastics zijn wasmachines. Kunstvezels zoals polyester en acryl worden steeds vaker gebruikt in kleding en textiel. Bij elke wasbeurt komen miljoenen microscopisch kleine plasticvezels vrij. Deze deeltjes zijn zo klein dat ze door de filters van rioolwaterzuiveringsinstallaties kunnen glippen en uiteindelijk in rivieren en zeeën terechtkomen.
Daarbij komt dat mensen tegenwoordig aanzienlijk meer kleding bezitten dan vroeger. De combinatie van synthetische materialen en een hogere wasfrequentie zorgt ervoor dat grote hoeveelheden microplastics in het milieu en in waterwegen belanden.
Afval in de natuur
Zwerfvuil vormt een andere belangrijke bron van microplastics. In het verleden werd afval minder zorgvuldig verwerkt dan vandaag, en belandde plastic vaak in de natuur of op open stortplaatsen. In sommige delen van de wereld gebeurt dit nog steeds.
Plastic afval dat in de natuur terechtkomt, wordt onder invloed van zonlicht en weersomstandigheden broos en valt langzaam uiteen in steeds kleinere deeltjes. Uiteindelijk ontstaan microplastics, die zich via dieren, vogels, wind en water verspreiden en zo ook in waterwegen terechtkomen.
Afvalwaterzuiveringsinstallaties
Ook afvalwaterzuiveringsinstallaties dragen bij aan de aanwezigheid van microplastics. Microplastics kunnen afkomstig zijn van slijtage van leidingen, maar ook van cosmetische producten zoals scrubs met exfoliërende korrels. Deze deeltjes zijn vaak zo klein dat ze niet volledig door de bestaande filtersystemen worden tegengehouden en alsnog in het oppervlaktewater terechtkomen.
Dit is een vraag die steeds meer mensen bezighoudt. Hoewel water- en rioolwaterzuiveringsinstallaties voortdurend worden verbeterd, was er bij hun oorspronkelijke ontwerp nog weinig kennis over microplastics en hun wijdverspreide aanwezigheid. Daardoor zijn niet alle installaties in staat om microplastics volledig uit het water te verwijderen.
Microplastics komen op verschillende manieren in het watersysteem terecht. In Europa wordt drinkwater gewonnen uit rivieren, meren en grondwater, waarna het grondig wordt gezuiverd tot kraanwater. Het drinkwater in Europa is over het algemeen van hoge kwaliteit en veilig om te drinken, maar met de huidige zuiveringstechnieken kunnen niet alle microplastics volledig worden verwijderd. Daarnaast kunnen ook onzuiverheden uit leidingen in het drinkwater terechtkomen.
Microplastics zijn pas relatief recent onderwerp van studie. Sommige onderzoeken hebben inmiddels microplastics aangetroffen in het menselijk lichaam, onder meer in de longen, maar er is op dit moment nog onvoldoende kennis om definitieve conclusies te trekken over de langetermijneffecten.
Wel is bekend dat bepaalde stoffen in plastics, zoals weekmakers en BPA, invloed kunnen hebben op de gezondheid, onder meer op hormonale processen. Het filteren van drink- en kookwater kan helpen om de opname van microplastics te beperken. Gezien de brede blootstelling aan microplastics vandaag de dag wordt dit vaak gezien als een zinvolle voorzorgsmaatregel.

